Wrakingsverzoek van mr. R. van V. tegen mr. G.V. wordt niet-ontvankelijk verklaard.

Zutphen, 1 december 2009 - De rechtbank Zutphen heeft vandaag uitspraak gedaan op het wrakingsverzoek van mr. R. van V. Mr. Van V. is rechter in de rechtbank Zutphen. Hij was gewraakt in een faillissementsprocedure. Vervolgens heeft hij zelf één van de rechters gewraakt die over zijn wraking moest oordelen. De uitspraak van de rechtbank is dat de wet dit niet toestaat. Wraking is geen procedure tégen een rechter, maar een procedure óver een rechter. De rechter van wie de wraking is verzocht, is zelf geen partij in de wrakingsprocedure. Omdat alleen een partij een wrakingsverzoek mag doen, mag de in een wrakingsprocedure betrokken rechter dat niet.

Achtergrond
De burger die betrokken is bij een rechtszaak heeft recht op een beslissing door een onafhankelijke en onpartijdige rechter. De rechtzoekenden die hun rechter partijdig vinden, mogen vragen om een andere rechter. Dit heet een wrakingsverzoek. Als een partij wraking heeft verzocht dan wordt de rechtszaak stopgezet. De zaak gaat pas weer verder als het wrakingsverzoek is behandeld. Dit gebeurt door een wrakingskamer. Hier zitten drie rechters in die beslissen of het verzoek gegrond is of niet.

Feiten
Mr. Van V. heeft op 6 oktober 2009 een verzoek behandeld om de heer S. failliet te verklaren. Tijdens of na deze behandeling heeft de heer S. het (eerste) wrakingsverzoek gedaan. Dit wrakingsverzoek is behandeld door een wrakingskamer met drie rechters uit de rechtbank Zutphen. Dit was op 26 oktober 2009. Tijdens deze zitting heeft mr. Van V. alle rechters van de wrakingskamer gewraakt. Later heeft hij dit (tweede) wrakingsverzoek beperkt tot de voorzitter van de wrakingskamer. Dit is mr. G. V. Het tweede wrakingsverzoek is behandeld door een wrakingskamer bestaande uit drie rechters uit de rechtbank Almelo. Dit is bedoeld om iedere schijn van partijdigheid te vermijden. De zitting voor het tweede wrakingsverzoek werd gehouden op 19 november 2009.

Het oordeel
De rechtbank oordeelt dat een rechter die is gewraakt, niet zelf een wrakingsverzoek kan doen. Het verzoek is daarom niet-ontvankelijk. Volgens de wet kan alleen een partij wraken. Dat is alleen degene die ook partij was in het proces waarin de gewraakte rechter moest oordelen. De wetgever heeft niet bedoeld ook de rechter partij te maken. Voor dit oordeel heeft de rechtbank gekeken naar het systeem van de wet, naar andere wettelijke regelingen voor wraking en naar het Europese recht.
LJN: BK4858, Rechtbank Zutphen , 106812 KG RK 09-747

Datum uitspraak: 01-12-2009

Rechtsgebied: Civiel overig

Soort procedure: Eerste aanleg - meervoudig

Wrakingsverzoek van rechter tegen gewraakte rechter niet-ontvankelijk verklaard.

Uitspraak RECHTBANK ZUTPHEN
Sector civiel recht

Zaaknummer: 106812 KG RK 09-747

Datum beschikking: 1 december 2009

Beschikking van de meervoudige kamer voor burgerlijke zaken op een verzoek als bedoeld in artikel 36 van het Wetboek van Burgerlijke Rechtsvordering (Rv) gedaan door:

[wraker], vice-president bij de rechtbank Zutphen, verzoeker,

strekkende tot wraking van [gewraakte] lid van de meervoudige wrakingskamer bij deze rechtbank.

Het procesverloop

1.1Op 6 oktober 2009 heeft [wraker] een verzoek dat strekte tot faillietverklaring van [partij], verder te noemen [betrokken partij], behandeld. Op die terechtzitting van 6 oktober 2009 heeft [betrokken partij] een mondeling wrakingsverzoek ingediend tegen [rechter faillisementszitting / wraker]. [rechter faillissementszitting / wraker] heeft niet in de wraking berust, schriftelijk verweer gevoerd en aangekondigd dat hij ter zitting van de wrakingskamer zou verschijnen.

1.2 Tijdens de behandeling van het wrakingsverzoek van [betrokken partij] op 26 oktober 2009 heeft [rechter faillissementszitting / wraker] de leden van de meervoudige wrakingskamer [leden wrakingskamer] mondeling gewraakt. Bij e-mail van 27 oktober 2009 en bij brief van 28 oktober 2009 heeft [rechter faillissementszitting / wraker] zijn verzoek tot wraking met feiten en omstandigheden onderbouwd.

1.3 [leden wrakingskamer] hebben niet in de wraking berust en zij hebben bij schrijven van 17 november 2009 schriftelijk verweer gevoerd tegen het wrakingsverzoek.

1.4 Het wrakingsverzoek van [rechter faillissementszitting / wraker] is behandeld ter openbare terechtzitting van de meervoudige kamer voor burgerlijke zaken, verder te noemen ‘de wrakingskamer’, van 19 november 2009. Ter zitting zijn verschenen: [rechter faillissementszitting / wraker], [twee leden gewraakte wrakingskamer] en [betrokken partij]. [een lid gewraakte wrakingskamer] heeft bericht dat hij niet in de gelegenheid was om te verschijnen.

1.5 Ter zitting van 19 november 2009 heeft [rechter faillissementszitting / wraker] het wrakingsverzoek voor zover gericht tegen [twee leden gewraakte wrakingskamer], ingetrokken. Het wrakingsverzoek is derhalve slechts gericht tegen [een lid gewraakte wrakingskamer / gewraakte], voorzitter van de wrakingskamer.
[rechter faillissementszitting / wraker] en [een lid gewraakte wrakingskamer / gewraakte] hebben hun standpunt toegelicht. [rechter faillissementszitting / wraker] heeft
“pleitaantekeningen” overgelegd.

1.6 De uitspraak is bepaald op heden.


De beoordeling van het verzoek

2. De wrakingskamer dient allereerst de vraag te beantwoorden of [rechter faillissementszitting / wraker] in zijn verzoek tot wraking kan worden ontvangen.

3. Ingevolge artikel 36 Rv. kan op verzoek van een partij elk van de rechters die een zaak behandelen, worden gewraakt op grond van feiten en omstandigheden waardoor de rechterlijke onpartijdigheid schade zou kunnen lijden. Het recht om wraking te verzoeken komt dus toe aan een “partij”.

4.Naar het oordeel van de wrakingskamer is de gewraakte rechter geen partij in de “hoofdzaak” en is hij dat evenmin in het wrakingsincident. Het wrakingsincident is te beschouwen als een procedure sui generis waarin slechts degene die wraking heeft verzocht als “partij” dient te worden aangemerkt. Redengevend daarvoor zijn de volgende overwegingen.

5.1 In de wet is geregeld dat aanstonds na een verzoek tot wraking de behandeling van de hoofdprocedure wordt geschorst. Tenzij de rechter van wie de wraking is verzocht in het verzoek berust, begint na de schorsing van de behandeling de wrakingsprocedure. Als het wrakingsverzoek wordt afgewezen neemt de rechter van wie de wraking was verzocht weer deel aan de verdere behandeling van de hoofdprocedure.
In dit systeem van de wet past het niet dat de rechter van wie de wraking is verzocht in het wrakingsincident als partij tegenover de verzoeker van de wraking komt te staan, om vervolgens als rechter de behandeling van hoofdprocedure - met daarin zijn voormalige wederpartij in het wrakingincident als één van partijen - voort te zetten. De rechter is in het systeem van de wet object van een wrakingsverzoek, maar geen partij in het wrakingsincident.

5.2 Dit oordeel sluit ook aan bij het feit dat de rechter van wie de wraking is verzocht door de wetgever in geen van de betrokken wetsbepalingen als verweerder is aangeduid. De wetgever heeft in de omstandigheid dat de rechtbank Leeuwarden al in een wrakingsbeslissing van 26 oktober 1842, W 357, heeft geoordeeld dat de rechter van wie de wraking is verzocht zelf als zodanig geen partij is in het wrakingsincident kennelijk ook geen aanleiding gezien om de - sedertdien meermalen aangepaste - wetstekst op dit onderdeel te wijzigen.

5.3 De regeling van de wraking is in de verschillende rechtsgebieden vrijwel uniform. De wetgever vond het kennelijk niet verdedigbaar dat binnen een geïntegreerde rechterlijke macht verschillende normen en procedures gelden voor de wraking van rechters die oordelen over zowel civiele, straf- en bestuursrechtelijke zaken . Daar waar in het civiele recht en in het bestuursrecht het recht om wraking te verzoeken aan partijen is toegekend, is dit recht in het strafrecht alleen toegekend aan de verdachte en het openbaar ministerie als partijen in het strafproces. Hoewel het begrip “verdachte” in de jurisprudentie enigszins is opgerekt - daaronder is nu bijvoorbeeld ook begrepen de veroordeelde tegen wie een vordering als
bedoeld in artikel 36e Sv is ingesteld - is in het strafrecht expliciet bepaald aan wie het recht tot wraking toekomt. De rechter van wie de wraking is verzocht, wordt in dit kader niet genoemd.
Gelet op de samenhang van de wrakingsregelingen in de verschillende rechtsgebieden dient het begrip “partij” in artikel 36 Rv restrictief te worden uitgelegd en is het in strijd met het systeem van de wet om andere betrokkenen dan de degene die wraking heeft verzocht als partij in het wrakingsincident aan te merken.

5.4 Dit oordeel sluit ook aan bij de letterlijke tekst van artikel 6, eerste volzin, van het Europees Verdrag tot Bescherming van de Rechten van de Mens en de Fundamentele Vrijheden (EVRM), luidende:
“Bij het vaststellen van zijn burgerlijke rechten en verplichtingen of bij het bepalen van de gegrondheid van een tegen hem ingestelde vervolging heeft een ieder recht op een eerlijke en openbare behandeling van zijn zaak, binnen een redelijke termijn, door een onafhankelijk en onpartijdig gerecht dat bij de wet is ingesteld”.
Naar het oordeel van de rechtbank gaat het bij een wrakingsincident niet om een geschil over een burgerlijke recht of verplichting van de betrokken rechter.

6. De wrakingskamer komt gelet op het voorgaande tot de slotsom dat de gewraakte rechter geen ‘partij’ is in het wrakingsincident, maar het object is van een wraking. Omdat [rechter faillissementszitting / wraker] geen partij is in het wrakingsincident ingeleid door [betrokken partij], kan [rechter faillissementszitting / wraker] niet worden ontvangen in zijn verzoek tot wraking van [een lid gewraakte wrakingskamer / gewraakte].

De beslissing

De wrakingskamer:

verklaart [rechter faillissementszitting / wraker] niet-ontvankelijk in zijn verzoek.

Deze beschikking is gegeven te Zutphen door mrs. A.R. van der Winkel, G.J. Stoové en E.C.M. August de Meijer en in het openbaar uitgesproken op 1 december 2009 in tegenwoordigheid van de griffier.

 

 

 

 

Wat is wraking?
In Nederland heeft iedere rechtzoekende burger recht op een onpartijdige rechter. Dat is geregeld in het Europees verdrag voor de rechten van de mens en ook in verschillende wetten vastgelegd.

Een rechtzoekende (een partij) die goede redenen heeft om te denken dat een rechter een zaak niet onpartijdig kan beoordelen, kan verzoeken deze rechter te vervangen. Zo’n verzoek wordt een verzoek tot wraking genoemd. Zo’n verzoek wordt toegewezen als er sprake is van ‘feiten of omstandigheden waardoor de rechterlijke onpartijdigheid schade zou kunnen lijden’.

Voor het strafrecht is dat artikel 512 van het Wetboek van Strafvordering (Sv), voor het civiel recht artikel 36 van het Wetboek van Burgerlijke Rechtsvordering (Rv) en voor het bestuursrecht artikel 8:15 van de Algemene wet bestuursrecht (Awb).

Het verzoek tot wraking kan zich niet richten op de betrokken griffier of officier van justitie in de zitting. Wel kan een rechter-commissaris in strafzaken of insolventies (faillissementszaken) worden gewraakt.

Helaas geldt het wrakingsverzoek niet voor de betreffende griffiers, nu zij verslag doen van de zittingen. Het is vastgesteld dat de kwaliteit van de processen verbalen van zittingen zeer te wensen over laat. 

Hoe wraak je een rechter?
Dat kunt u zowel mondeling als schriftelijk doen.

Schriftelijk voor aanvang van de zitting
De rechtzoekende geeft op basis van argumenten aan dat hij de rechter partijdig vindt en deze wil wraken.

Mondeling ter zitting
De rechtzoekende licht het verzoek toe en vraagt het verzoek in het verslag van de zitting (het procesverbaal) te vermelden. Dit kan zowel bij aanvang van de zitting als tijdens de zitting gedaan worden.

Schriftelijk na de zitting
De rechtzoekende geeft op basis van argumenten aan dat hij de rechter op zitting partijdig vond en deze alsnog wil wraken.

Een verzoek tot wraking kan niet worden ingediend nadat er uitspraak is gedaan.

Wie kan een verzoek tot wraking indienen?
Een verzoek kan alleen gedaan worden door degenen die in de zaak zijn betrokken. Dat kunnen zijn: een partij of een verdachte en hun advocaat of gemachtigde. De partij of verdachte kan het zelf doen of door zijn advocaat of gemachtigde, namens hem/haar, laten doen.

Wat doet de rechter met een wrakingverzoek?
De betrokken rechter kan zich bij het verzoek neerleggen en zich laten vervangen door een andere rechter. De rechter berust dan in de wraking en schorst de zitting. Mocht er direct een vervanger beschikbaar zijn dan kan de zaak doorgaan. Zo niet, dan wordt de zaak naar een andere datum verplaatst.

Een rechter die vindt dat hij onpartijdig is in deze zaak, zal de zitting schorsen. In dat geval zal het verzoek worden beoordeeld door drie andere rechters, die samen de zogenoemde ‘wrakingskamer’ vormen.

Wat is een wrakingskamer?
De leden van de wrakingskamer worden door het gerechtsbestuur aangewezen uit de rechters van de rechtbank, die de zaak behandelt, waarin het wrakingsverzoek werd gedaan. De wrakingskamer wordt bijeen geroepen door de president, of zijn/haar plaatsvervanger.

Het gerechtsbestuur kan een vaste wrakingskamer aanstellen. Dat betekent dat voor een bepaalde periode dezelfde drie rechters steeds alle wrakingverzoeken behandelen.

De wrakingskamer wordt ondersteund door een griffier.

Wat gebeurt er met een verzoek tot wraking?
Het verzoek wordt voorgelegd aan de president van de rechtbank of zijn/haar plaatsvervanger. Die bekijkt of het verzoek op de juiste argumenten berust. Dit moeten uitzonderlijke omstandigheden zijn die een zwaarwegende aanwijzing opleveren voor het oordeel dat een rechter ten opzichte van een rechtzoekende een vooroordeel heeft, althans die vrees gerechtvaardigd is.
Voor meer informatie verwijzen we naar de Leidraad onpartijdigheid. (480)

Let wel de wrakingskamer dient zich hierover uit te spreken tenzij onmiddellijk en zonder enige onderzoek vaststaat dat het gedane verzoek niet kan worden ontvangen.

De argumenten voor een wraking zijn subjectieve partijdigheid en objectieve partijdigheid.

Subjectief: de rechter heeft zich op enig moment persoonlijk uitgesproken in woord en/of geschrift over een thema waarover de zaak handelt, danwel vertegenwoordigt een groepering die een bepaald standpunt inzake het zaaksonderwerp heeft. Dit moet u aantonen

Objectief: de rechter heeft een nevenfunctie waardoor hij de schijn tegen kan hebben, de rechtersnoert u doet ter zitting veelvuldig de mond, de rechter laat de tegenpartij indicatiebesluiten tekenen en ga zo maar door. Bij objectieve partijdigheid dient er een aannemelijkheid te zijn. De rechter heeft hier de schijn tegen en dat behoeft niet door de wrakende partij bewezen te worden.

Is er een reden voor wraking wraak dan, je dient alle gronden te noemen en kan later niet nogmaals wraken op een reeds besproken feit. Bij elk nieuw feit kunt u opnieuw wraken.

De rechtbanken zullen al gauw het misbruik van het wrakingsrecht aannemen en oordelen dat een volgend wrakingsverzoek niet in behandeling kan worden genomen. Wraak dan toch als zich een nieuw feit voordoet. Het is de wrakingskamer die u moet mededelen dat de wraking niet in behandeling wordt genomen en niet de behandelend rechter deze is tenslotte gewraakt. Neem de gedane wrakingsverzoeken altijd mee in het hoger beroep, daar kunt u dit volledig aan de orde stellen en dit dient u dan ook te doen.

Misbruik van het wrakingsrecht kan worden aangenomen als er sprake is van niet ontvankelijke verzoeken die niet voldoen aan de eisen van de wet. Het kan natuurlijk niet zo zijn dat een ongegronde wraking misbruik oplevert want er was zeker sprake van een feit.

Oordeelt de president dat op zichzelf de mogelijk tot wraking leidende argumenten zijn aangevoerd dan roept hij de wrakingskamer bijeen.

Voldoen de argumenten niet aan de criteria van de wetsartikelen, dan kan de verzoeker in zijn verzoek ‘niet worden ontvangen’ en de verzoeker zal in dat geval dan ook direct niet-ontvankelijk worden verklaard. De ‘wrakende partij’ wordt hiervan op de hoogte gesteld en  de zitting kan mogelijk direct doorgaan of op een latere datum. Het komt wel voor dat er eigenlijk geen sprake is van een wrakingsverzoek, maar dat het in wezen gaat om een klacht. In dat geval zal de verzoeker daarop worden gewezen en kan hij besluiten of hij inderdaad een klacht wil indienen.  

Is de zitting van de wrakingskamer openbaar?
De zitting van de wrakingskamer is in beginsel openbaar. Voor bestuursrechtelijke en civiele zaken is dit vastgelegd in de artikelen (8:26 Awb respectievelijk 27 Rv). In strafzaken is geen behandeling ter openbare zitting voorgeschreven (artikel 515 Sv). Bij de meeste rechtbanken geldt dan als het uitgangspunt: een tijdens een openbare zitting ingediend wrakingsverzoek wordt in het openbaar behandeld en omgekeerd; een tijdens een besloten zitting ingediend verzoek, wordt behandeld op een besloten zitting.

Wat doet de wrakingskamer?
De wrakingskamer nodigt de persoon die wraakt en de betreffende rechter(s) uit op een zitting. Als er nog meer personen bij de zaak betrokken zijn, zoals een wederpartij, worden zij als toehoorder bij de wrakingszitting uitgenodigd. De wrakingskamer kan ook aan hen vragen stellen.

Alle betrokkenen kunnen hun standpunten toelichten. De betrokken rechter is niet verplicht te verschijnen. Hij kan schriftelijk zijn standpunt toelichten.

Aan het einde van de zitting deelt de voorzitter van de wrakingskamer mee wanneer de uitspraak wordt gedaan. De uitspraak wordt in een beschikking vastgelegd.

Hoe wordt uitspraak gedaan?
De wrakingskamer doet schriftelijk en gemotiveerd z.s.m. maar uiterlijk binnen twee weken uitspraak. De beschikking wordt aan alle personen toegezonden, die bij de zaak betrokken zijn.. Regelmatig worden uitspraken van de wrakingskamer op deze site gepubliceerd.

Wat kan een partij doen als de uitspraak van de wrakingskamer niet bevalt?
De wrakende partij moet zich bij de uitspraak neerleggen. De behandeling van de zaak zal worden voortgezet. Wel kan in hoger beroep bij het hof of in cassatie bij de Hoge Raad de onpartijdigheid van de rechter opnieuw worden getoetst.

Kan een rechter meerdere malen worden gewraakt?
Ja, een rechter kan in verschillende rechtszaken worden gewraakt. Ook in dezelfde zaak kan dit meerdere malen gebeuren, maar dan zal het moeten gaan om andere feiten en omstandigheden die pas later bekend zijn geworden. Wraking mag echter geen middel zijn om het verloop van rechtszaken te rekken.

Hoe kunt u kennisnemen van wrakinguitspraken?
Op de startpagina wraking (610) worden uitspraken gepubliceerd.